Cây Hoa Cứt Lợn Và 19 Công dụng trị bệnh, đặc biệt là viêm xoang không phải ai cũng biết

Cây hoa cứt lợn từ trước đến giờ thường chỉ được coi như một loại cỏ dại ven đường, không được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên, đến gần đây với các nghiên cứu cụ thể cũng như các chia sẻ thực tế.

Dùng cây cứt lợn chữa viêm xoang là mẹo trị bệnh được lưu truyền rộng rãi trong phạm vi nhân dân. Theo ghi chép từ y học cổ truyền, mẹo chữa này có tác dụng giảm viêm các mô xoang, thúc đẩy bài tiết dịch đờm, cải thiện nghẹt mũi, thở khò khè và giảm nguy cơ viêm nhiễm.

Hôm nay duocphamfansipan.com sẽ giới thiệu cho bạn đọc các thông tin cụ thể hơn về loại cây này.

Cây hoa cứt lợn là gì

  • Tên gọi khác: Cây hoa ngũ vị, Cỏ hôi, Hoa ngũ sắc, Thắng hồng kế, Cây bù xít, Nhờ hất bồ, Cỏ cứt heo, Cỏ thối địt, Bù xích
  • Tên khoa học: Ageratum conyzoides L.
  • Họ: Cúc Asteraceae.

Đặc điểm của cây cứt lợn

Thân: Cây hoa cứt lợn thuộc loại thực vật thân nhỏ, mềm, mọc thẳng, cao khoảng 20 – 50cm. Thân màu tím hoặc trắng, có nhiều lông trắng bao phủ.

Lá: Mọc đối xứng, hình trứng, đầu nhọn, chiều dài 2 – 6cm, rộng 1 – 3cm. Mép lá có răng cưa, các mặt của lá đều có lông, màu xanh nhưng mặt trên đậm hơn mặt dưới. Vò nát lá mà ngửi thì thấy hắc khó chịu.

Hoa: Màu tím hoặc xanh hoặc trắng, mọc thành từng chùm tại đầu ngọn. Mỗi bông hoa gồm nhiều cánh nhỏ li ti, dân gian dựa vào màu sắc phân thành hoa cứt lợn tím và hoa cứt lợn trắng.

Quả: Quả bế, màu đen, có nhiều sống dọc (3 – 5 sống).

Phân bố, thu hái và chế biến hoa cứt lợn

Cứt lợn mọc hoang ở khắp mọi nơi, đặc biệt là các tính đồng bằng và miền núi.

Cây rất dễ sống, mọc như loài cỏ hoang thành bụi, khóm.

Khi sử dụng người ta hái cả cây, cắt bỏ rễ, có thể sử dụng cây tươi hoặc khô.

Thường thì hay sử dụng cây hơn là bộ phận rễ, lá.

Thành phần hóa học cây hoa cứt lợn

Thành phần hóa học của cây bao gồm các chất:

  • Khoảng 0.16% tinh dầu đặc (khô kiệt hoàn toàn) tỷ trọng khoảng 1.109. ∝d = 1 độ 20
  • Chỉ số axit là 0.9
  • Chỉ số este là 11.2
  • Người ta nghĩ rằng trong cây có tinh dầu cumari
  • Trong cây hoa có 0.2% tinh dầu, có tính mùi gây nôn tỷ trọng khoảng 0.9357. ∝d=9 độ 27.

Trong tinh dầu hoa lá đều có các thành phần chất như caryophyllen.demetoxygeratocromen, cadinne và các thành phần khác.

Theo như Phạm Trương Thị Thọ và Nguyễn Văn Đàn thì hàm lượng tinh dầu của cây từ 0.7% đến 2%.

Tinh đầu của cây sánh đặc, màu vàng (nhạt đến đậm) như màu nghệ vàng, có mùi thơm dễ chịu.

Chỉ số axit khoảng 4.5, chỉ số este khoảng 252 đến 254, ∝d từ âm 3 độ 8 đến âm 5 độ 3.

Ngoài ra có tác giả lại thấy trong cây có saponin và ancaloit.

Theo Nguyễn Xuân Dũng và các cộng sự của ông (1989), thành phần chủ yếu của cây là tinh dầu bao gồm các chất precocen II (ageratochromen), caryophyllen và precocen I ( 6- demethoxyageratochromen).

Ba thành phần này chiếm tới 77% tinh dầu trong cây hoa cứt lợn.

Tác dụng dược lý cây hoa cứt lợn

Y sĩ Điều Ngọc Thức tại Phú Thọ đã tìm hiểu được rằng trong dân gian cây thường được dùng để điều trị các bệnh về mũi như viêm xoang, dị ứng mũi đã áp dụng trên cơ thể người và đã có nhiều tác dụng tích cực.

Thực tế kế kế quả khám nghiệm lâm sàng, năm 1975. Đoàn Thị Thu và các cộng sự của mình đã xác định được lượng độc tố cấp LD-50 bằng đường uống là 82gam/kg.

Với liều độ bán mãn dùng trong khoảng ba mươi ngày thì không thấy gây các tác dụng phụ bất thường đối với các chỉ số khác như hằng số ính hóa trong các xét nghiệm về chức năng của thận và gan.

Trên động vật, các thí nghiệm cho thấy tác dụng chống phù nề, chống dị ứng và chống viêm phù hớp với các điều trị thực tế lâm sàng viêm mũi mãn và cấp tính.

Tác dụng trị viêm xoang của hoa cứt lợn?

Hoa ngũ sắc (cây cứt lợn) là loài thực vật thân thảo, thuộc họ Cúc và mọc hoang nhiều ở nước ta. Do chứa thành phần hóa học đa dạng, bao gồm alkaloid, saponin và 0.7 – 2% tinh dầu, thảo dược này thường được nhân dân tận dụng để chữa các bệnh lý thường gặp – trong đó có bệnh viêm xoang.

Viêm xoang thường xảy ra do các mô lót ở các xoang bị viêm do nhiễm trùng hoặc dị ứng. Hiện tượng viêm ở các xoang làm gián đoạn quá trình dẫn lưu dịch tiết hô hấp, gây nghẹt mũi, khó chịu, nhức đầu, sổ mũi, thở khò khè, ho, đau cổ họng,…

Theo lưu truyền từ dân gian, cây cứt lợn có vị hơi đắng, mùi hôi, tính mát, tác dụng giải độc và thanh nhiệt nên có thể giảm nhẹ triệu chứng của bệnh viêm xoang, viêm mũi và viêm họng.

Theo một số nghiên cứu cho thấy, dịch chiết từ hoa ngũ sắc có thể giảm viêm ở các mô xoang

Theo một số nghiên cứu cho thấy, dịch chiết từ hoa ngũ sắc có thể giảm viêm ở các mô xoang

Bên cạnh đó theo nghiên cứu dược lý hiện đại, dịch chiết từ thảo dược này có tác dụng ức chế một số vi khuẩn như trực khuẩn mủ xanh, trực trùng coli và tụ cầu vàng. Vì vậy dùng cây cứt lợn chữa viêm xoang có thể ngăn ngừa bội nhiễm và thúc đẩy tốc độ hồi phục của các mô xoang.

Hơn nữa, tinh dầu trong hoa ngũ sắc còn giúp lãm loãng dịch đờm và tăng dẫn lưu dịch ra khỏi các hốc xoang, từ đó cải thiện tình trạng thở khò khè, nghẹt mũi và khó chịu.

Tuy nhiên trên thực tế, hiệu quả lâm sàng của mẹo dùng cây cứt lợn chữa viêm xoang vẫn chưa được nghiên cứu cụ thể. Vì vậy bạn nên tham vấn y khoa trước khi áp dụng mẹo chữa này.

Chữa viêm xoang bằng hoa cứt lợn với 3 cách đơn giản

Dân gian lưu truyền khá nhiều cách dùng cây cứt lợn chữa viêm xoang. Để giúp bạn dễ dàng thực hiện mẹo chữa này, bài viết đã tổng hợp 3 mẹo dùng hoa ngũ sắc chữa viêm xoang được nhiều người áp dụng nhất.

1. Dùng bài thuốc sắc từ cây cứt lợn

Nếu viêm xoang mới phát, bạn có thể dùng bài thuốc sắc từ cây cứt lợn để giảm nhẹ các triệu chứng và hạn chế chuyển biến của bệnh. Với khả năng kháng viêm và ức chế vi khuẩn, mẹo chữa này có tác dụng cải thiện hiện tượng viêm ở các mô xoang, giảm tình trạng nghẹt mũi và hạn chế nguy cơ viêm nhiễm.

Bên cạnh đó, bài thuốc sắc từ thảo dược này còn giúp làm giảm các triệu chứng của bệnh viêm mũi dị ứng và cảm lạnh như sổ mũi, nghẹt mũi, ho, chảy nước mũi và hắt hơi.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch khoảng 30 – 35g cây cứt lợn tươi
  • Sau đó để ráo nước và sắc với 200ml nước
  • Chia thành 2 lần uống và dùng hết trong ngày

Nên áp dụng bài thuốc này liên tục trong nhiều ngày cho đến khi triệu chứng của bệnh thuyên giảm dần. Thực hiện không đều có thể làm giảm hiệu quả của bài thuốc và khiến bệnh chuyển biến dai dẳng, mãn tính.

2. Chữa viêm xoang bằng hoa cứt lợn và các thảo dược khác

Với những trường hợp viêm xoang kéo dài, bạn có thể phối hợp hoa ngũ sắc với một số thảo dược khác như kim ngân hoa và ké đầu ngựa. Trong đó ké đầu ngựa có tính ấm, tác dụng giải cảm và giải biểu (làm cho ra mồ hồi). Kim ngân hoa (nhẫn đông hoa) có tác dụng giải độc, thanh nhiệt và kháng khuẩn.

Kết hợp 3 loại dược liệu này giúp làm tăng tác dụng chữa bệnh viêm xoang, thúc đẩy dẫn lưu dịch tiết hô hấp và cải thiện chức năng hô hấp.

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị kim ngân hoa 20g, ké đầu ngựa 12g và cây cứt lợn 30g.
  • Rửa sạch dược liệu rồi đem sắc với 4 chén nước
  • Sắc đến khi còn 1 chén thì tắt bếp
  • Chia thành 2 – 3 lần uống và dùng hết trong ngày

Nếu bị viêm xoang khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột, bạn nên dùng mẹo chữa này kết hợp với nghỉ ngơi điều độ, giữ ấm cơ thể và hạn chế tiếp xúc với khí lạnh.

3. Xông hơi với cây cứt lợn chữa viêm xoang

Bên cạnh bài thuốc uống, bạn nên phối hợp với bài thuốc xông hơi để tăng dẫn lưu dịch ra khỏi các hốc xoang nhằm giảm nhức đầu, khó chịu, nghẹt mũi và thở khò khè. Phối hợp giữa bài thuốc uống và xông hơi có thể giảm nhanh các triệu chứng của bệnh và tăng tốc độ hồi phục.

Xông hơi với hoa ngũ sắc giúp thông thoáng đường thở, giảm nghẹt mũi và thở khò khè

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch 1 nắm hoa ngũ sắc tươi, sau đó cho vào nồi đun sôi
  • Tắt bếp và lấy khăn trùm lên đầu và bắt đầu xông hơi
  • Khi xông nên hít thở sâu để tinh dầu từ dược liệu thẩm thấu sâu vào bên trong niêm mạc mũi và các mô xoang
  • Sau khi xông hơi, nên xì mũi để loại bỏ dịch đờm ứ đọng và giúp đường thở thông thoáng

Với mẹo dùng cây cứt lợn xông hơi chữa viêm xoang, bạn nên áp dụng khoảng 3 lần/ tuần.

Một số tác dụng chữa bệnh khác của cây hoa cứt lợn

Trị rong huyết sau khi sinh nở

  • Hái khoảng 30 – 50g cây tươi, rửa sạch rồi giã nát, vắt lấy nước uống.
  • Chỉ uống trong một ngày hôm đó, uống liền khoảng từ 3 đến 4 ngày.

Dùng làm nước gội đầu, trị ngứa, giảm gàu, giúp tóc suôn mượt

  • Cho 200g cây tươi kết hợp đun với 20g quả bồ kết nướng.
  • Dùng nước đó để gội đầu có tác dụng làm tóc thơm, trơn và đầu sạch gầu.
  • Gội 3 lần mỗi tuần.

Trị viêm họng

Bài thuốc:

  • Cây cứt lợn: 20g
  • Cam thảo đất: 16g
  • Lá rẻ quạt: 6g
  • Kim ngân hoa: 20g

Cách dùng:

Trộn đều tất cả các vị thành một thang mang sắc nước

Chia làm 2 đến 3 lần uống.

Trị viêm đường hô hấp

Bài thuốc:

  • Cây cứt lợn: 20g
  • Cam thảo đất: 16g
  • Lá bồng bồng: 12g

Cách dùng:

  • Sắc uống ngày một thang
  • Chia ra 2 đến 3 lần uống.

Trị sỏi tiết niệu

Bài thuốc:

  • Cây cứt lợn: 20g
  • Mã đề: 20g
  • Râu ngô: 12g
  • Kim tiền thảo: 16g

Cách dùng:

  • Sắc uống ngày một tháng
  • Chia ra làm 2 đến 3 lần uống.

Trị chốc đầu

Cây cứt lợn rửa sạch, lấy lượng vừa đủ, đun sôi để ấm rồi rửa vào vết thương, ngày từ 1 đến 2 lần.

Trị ung thư dạ dày, cổ tử cung

Bài thuốc:

  • Cây cứt lợn: 20g
  • Cạ hương ngư: 30g
  • Kim nữu khấu: 30g
  • Cỏ nhọ nồi: 30g

Cách trị:

  • Giã nát rồi thêm 15ml nước cây ma phong
  • Uống sau khi ăn 1 đến 2 lần trong ngày.

Trị bệnh tại yết hầu

Cách 1:

  • Lấy 30-50 cây tươi về rửa sạch, giã nát lấy nước rồi pha thêm với đường phèn rồi uống.
  • Chia ra uống 3 lần trong một ngày.

Cách 2:

  • Có thể sử dụng một cách khác đó là, lấy lá phơi khô sau đó tán nhỏ mịn.
  • Sử dụng bằng cách hòa với nước uống hoặc ngậm bột để trôi dần vào cổ họng.

Điều trị đau xương, sái xương

Lấy hoa cứt lợn khô, cho vào lò đốt cháy, 1 đầu có đầu để khói ra, lấy khói đó xả vào vùng bị đau xương.

Trị sốt rét, cảm

Dùng 16 cành cứt lợn khô rồi sắc với nước. Uống chia làm 2 lần trong ngày

Trị vết thương, mụn nhọt, mưng mủ

  • Lấy cây cứt lợn tươi, rửa sạch giã nát rồi đắp vào các vết thương.
  • Đối với vết mưng mủ nhưng chưa vỡ ta cho thêm đường đỏ vào đắp cùng.

Trị cảm mạo gây ra sốt

  • Lấy 60g cây tươi sắc nước, chia ra uống 3 – 4 lần/ngày.
  • Đều đặn hàng ngày cho tới khi khỏi bệnh.

(theo Quảng Tây trung thảo dược)

Trị xuất huyết do ngoại thương

  • Lấy một nắm cây tươi rửa sạch, ngâm vào nước muối
  • Giã nhuyễn, đắp lên vết thương rồi băng lại, mỗi ngày 2 lần.

Trị chứng “ngư khẩu tiện độc” (sưng hạch bên phải hoặc trái do bị giang mai)

Bài thuốc:

  • Cây cỏ hôi: 100 – 200g
  • Trà bính: 15g

Cách dùng:

  • Tất cả giã nát, mang sao nóng rồi đắp vào chỗ bị bệnh
  • Áp dụng kiên trì mỗi ngày sẽ mau chóng có kết quả.

Trị viêm miệng áp tơ (nga khẩu sang), sung đau và tấy đỏ do mụn đinh nhọt

  • Dùng 10 – 15g cứt lợn (cành và lá) rửa sạch
  • Sắc với nước lấy 500ml, chia ra vài lần uống trong ngày.

Trị chốc đầu, bệnh chàm da (eczema)

  • Lấy một nắm cỏ hôi đun với 1 lít nước
  • Sôi được 10 phút thì tắt bếp
  • Chờ nguội nước thì dùng rửa vùng da bị tổn thương
  • Đều đặn mỗi ngày 2 lần.

Trị viêm tai

  • Lấy một năm cây tươi, giã nhuyễn, vắt lấy nước cốt
  • Lấy tăm bông chấm nước cốt ngoái nhẹ nhàng vào bên tai bị viêm.

Những lưu ý khi sử dụng cây cứt lợn

  • Đối với những người mẫn cảm với thành phần của cây cứt lợn thì tránh dùng.
  • Dùng liều lượng vừa phải, không dùng như nước lọc hàng ngày.
  • Cẩn thận nhầm lẫn với cây ngũ sắc hoặc cỏ lào vì tên gọi của chúng giống nhau.

Trên đây là toàn bộ các kiến thức về cây hoa cứt lợn được chúng tôi chia sẻ. Mong rằng các kiến thức này sẽ giúp được bạn đọc. Tuy nhiên mọi phương pháp điều trị cần tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng.

Bài viết cùng chuyên mục