Cây Sâm Đất và 17 công dụng chữa bệnh không ngờ

Cây sâm đất tác dụng khiến bạn bất ngờ, hãy tìm hiểu ngay ! . Cây sâm đất là loại cây thuộc nhóm cây thân thảo, tồn tại với nhiều tên gọi khác nhau tuỳ theo vùng miền như cây địa sâm hay cây thổ sâm… Cây sâm đất thường được biết đến với hai nhóm công dụng chính là làm thức ăn và làm thuốc. Bài viết dưới đây chúng tôi xin giới thiệu một vài những kiến thức cơ bản về cây sâm đất cũng như một vài tác dụng thường được nhắc tới của loại cây này trong y học.

Sâm đất là loại dược liệu quý có mặt trong rất nhiều bài thuốc chữa bệnh

Sâm đất là loại dược liệu quý có mặt trong rất nhiều bài thuốc chữa bệnh

Trong Đông Y, cây sâm đất được xem là một trong những bài thuốc hay điều trị nhiều bệnh ở người. Được biết, cây sâm đất là loại cây chủ yếu mọc hoang, được tận dụng như một loại rau ăn và là thành phần trong nhiều bài thuốc quý. Tuy nhiên, nói đến cây sâm đất thì vẫn còn nhiều người chưa hiểu hết về nó.

Bạn nên xem thêm:

Cây sâm đất là gì

Sâm đất loại cây nguồn gốc xuất xứ từ Trung Mỹ. Nó du nhập sang Việt Nam vào khoảng những năm 1909. Cây này chủ yếu là mọc thành cây hoang, phát triển tự nhiên.

  • Tên gọi khác: Sâm rừng, sâm nam, sâm quy bầu…
  • Tên khoa học: Boerhavia diffusa L
  • Họ: Hoa phấn (Nyctaginaceae)

Sâm đất có mọc hoang ở nhiều nơi đặc biệt là ở các tỉnh miền núi. Nó thường được biết đến với hai nhóm công dụng chính là làm thức ăn và làm thuốc.

Đặc điểm cây sâm đất

Là một cây thuốc quý, thân thảo, mọc đứng, nhẵn, phân nhánh ở dưới. Rễ cây phát triển thành củ, có màu vàng nhạt. Lá mọc so le, dạng hình trứng ngược hay hình trái xoan, phần gốc lá thót lại thành cuống rất ngắn. Lá dài chừng 5-7cm, rộng 2-4cm, phiến lá dày, mép lá hơi lượn sóng, cả 2 mặt lá đều xanh bóng.

Hoa nhỏ, màu hồng, mọc ở ngọn thân và các nhánh. Quả nhỏ, mọng, khi chín có màu đỏ nâu. Hạt rất nhỏ, dẹt, màu đen nhánh.

Khu vực phân bố cây sâm đầt

  • Cây mọc hoang ở khắp các vùng nhiệt đới điển hình là một số khu vực trung du miền núi. Ở nước ta cây mọc khắp các tỉnh từ Bắc chí Nam, song nhiều nhất là ở các tỉnh miền Nam nước ta như các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

Bộ phận dùng của cây sâm đất

  • Dân gian thường dùng toàn bộ bộ phận của cây sâm đất bao gồm: Thân, lá và rễ phát triển mạnh thành củ để làm thuốc, rễ có mùi thơm như sâm. Lá thì thường được sử dụng chế biến món, phần củ thì được sử dụng phổ biến nhất trong điều trị bệnh có thể sắc uống hoặc ngâm rượu.

Thu hái sâm đất

Cây ra hoa vào tháng 6-7, có quả vào tháng 9-10. Lá được hái quanh năm, dùng tươi để làm rau ăn. Còn củ sâm thường thu hoạch sau 3 năm trồng cây. Củ được đào về rồi rửa sạch đất, cắt bỏ rễ con, đem phơi hoặc sấy khô. Khi mới đào về rễ có màu hồng nhưng sau khi phơi khô và để lâu rễ chuyển thành màu xám đen.

Sau khi thu hái, đem rửa sạch dược liệu rồi có thể phơi hoặc sấy cho khô.

cu-sam-dat

Bảo quản

  • Để giữ dược liệu được lâu, cần bảo quản trong túi kín ở những nơi khô ráo và thoáng mát để tránh nấm mốc, mối mọt.

Vị thuốc sâm đất

  • 1. Tính vị: Theo tài liệu từ đông y thì sâm đất có vị ngọt, tính bình.
  • 2. Quy kinh: Vẫn chưa tìm thấy tài liệu nghiên cứu.

Thành phần hóa học của sâm đất

  • Trong cây có hoạt chất pectin, rễ cây có các dẫn xuất phenolic.
  • Theo đông y, sâm đất có vị ngọt, tính bình, có tác dụng chữa ho, suy nhược cơ thể.

Cây sâm đất có mấy loại?

  • Cây sâm đất dược chia làm ba loại. Mỗi loại lại có một tên gọi và đặc điểm khác nhau.

Thổ nhân sâm

  • Thổ nhân sâm là một loài thực vật thuộc họ Rau sam. Nó còn có các tên gọi khác như Cao ly, sâm thảo, giả nhân sâm , đông dương sâm…. Loại này có tên khoa học là Talinum paniculatum, thuộc họ Rau sam (Portulacaceae).

Mồng tơi

  • Sâm này có tên khoa học là Talium fruticosum và cũng thuộc họ Rau sam.

Sâm nam

  • Loại sâm này có tên khoa học là Boerhavia diffusa L. Ngoài tên sâm nam nó còn có tên khác là sâm quý bà. Nó thuộc họ Hoa phấn (Nyctaginaceae).

Sâm mồng tơi và thổ nhân sâm là 2 loại thực vật điển hình được sử dụng nhiều ở nước ta điều trị bệnh, còn sâm nam thì rất ít khi gặp và cũng khá hiếm, ít dùng ở nước ta.

Tác dụng dược lý của sâm đất

Theo y học hiện đại:

  • Dược liệu này có thể giúp thúc đẩy tiểu tiện nhờ cơ chế kích thích D – amino oxidase, đồng thời ức chế succinic dehydrogenase tại thận.
  • Hàm lượng kali có trong thảo dược này giúp làm tăng tác dụng lợi niệu của hoạt chất punarvanin gia tăng.
  • Cao nấu từ thảo dược sâm đất có tác dụng tăng tiết niệu, giảm phù, giảm albumin niệu, đồng thời giảm cholesterol máu trong thực nghiêm lâm sàng chữa trị chứng thận hư.
  • Tác dụng chống viêm của loại dược liệu này cũng đã được nhiều nghiên cứu kiểm chứng.

Theo y học cổ truyền:

  • Tác dụng hoạt huyết, giải độc và chống co giật.
  • Riêng phần rễ có tác dụng nhuận tràng, lợi niệu và long đờm.
  • Rễ sâm đất ở nước ta thường được dùng để trị ho, bệnh gan hay phù thũng.

Tác dụng chữa bệnh từ cây sâm đất

1. Điều trị bệnh tiểu đường

Lấy 75g sâm đất tươi (25g sâm đất khô) sắc lấy nước uống trong ngày, uống liên tục trong 1 tháng, mức đường huyết trong máu sẽ dần ổn định.

2. Chữa tiểu tiện quá nhiều

Dùng 60g sâm đất cùng 50g rễ cây kim anh sắc với 550ml nước cho đến khi còn 250ml chia uống 2 lần trong ngày, liên tục trong 5 ngày.

3. Chữa ỉa chảy do tiêu hóa kém

Lấy 15-30g sâm đất và 15g đại táo, đun sôi lấy nước uống trong ngày.

4. Trị táo bón

Lấy 30g lá sâm đất, 30g lá vông non, 20g rễ đinh lăng, 20g lá thiên lý non và 30g vừng đen đã rang nổ, tất cả sơ chế sạch rồi nấu thành canh ăn hàng ngày cho đến khi hết bón.

5. Bổ huyết

Dùng 40-80g sâm đất độc vị sắc lấy nước uống hàng ngày. Hoặc dùng 20g sâm đất, 12g hoài sơn sao thơm, 12g thục địa, 12g liên nhục, 12g ý dĩ, 10g mạch môn sao thơm, 10g bạch truật sao, 10g đương quy, 8g ngưu tất, 6g táo nhân sao đen, tất cả các vị đem sắc lấy nước uống trong ngày.

6. Chữa kiết lỵ

Lấy 100g lá sâm đất, 100g cỏ sữa đun cùng với 400ml nước, cho đến khi còn 100ml, chia uống 2 lần trong ngày. Trường hợp kèm thêm biểu hiện đi ngoài nhiều lần có thể thêm vào 20g cỏ nhọ nồi vào thang thuốc trên.

7. Trị sỏi thận

Sâm đất khô một lượng vừa đủ tán thành bột mịn. Mỗi lần lấy 10g hòa với 1 lít nước sôi, để nguội và uống như trà.

8. Điều trị chứng choáng váng, chóng mặt và mệt mỏi

Lấy 16g cả rễ và thân cây sâm đất đun cùng 250ml nước uống trong ngày. Mỗi ngày 1 thang trong 1 tuần, những triệu chứng trên sẽ không còn nữa.

9. Trị mụn nhọt

Dùng hạt quả sâm đất ngâm vào nước sẽ tạo ra chất keo như thạch và dùng đắp lên trên nốt mụn.

10. Hỗ trợ điều trị cao huyết áp

Lấy 12g sâm đất đun sôi với nước uống hàng ngày thay trà, không những làm giảm huyết áp mức ổn định mà còn điều hòa cholesterol trong máu.

11. Chữa viêm đường tiết niệu

Dùng 75g cả cây sâm đất tươi hoặc 25g khô đun lấy nước để riêng. Tán bột mịn 20g sâm đất khô, dùng nước sắc trên để uống bột vào mỗi sáng sớm.

12. Chữa mồ hôi trộm

Lấy nửa cái dạ dày (bao tử) lợn làm sạch rồi cho vào nồi hầm nhừ cùng 60g sâm đất để ăn trong ngày.

13. Phục hồi sức khỏe sau phẫu thuật

Dùng 200g hoàng kỳ sắc lấy nước, rồi cho 300g sườn lợn đã sơ chế vào nước ninh mềm, sau đó cho thêm 200g sâm đất vào đun 5-10 phút nữa, nêm gia vị, ăn kèm với cơm. Một tuần có thể ăn 2-3 lần.

14. Chữa ho lâu ngày

Cho 20g sâm đất, 20g thông thảo, 20g hà thủ ô trắng và 1 con gà nhỏ (khoảng 400g) đã làm sạch vào nồi hầm nhừ cho đến khi có màu trắng sữa, hớt bớt phần mỡ nổi trên mặt rồi ăn cái và nước.

15. Giải độc gan

Lấy 10-25g sâm đất khô sắc lấy nước uống thay trà hoặc tán bột mịn uống cùng nước vừa thanh nhiệt vừa giải khát cho mùa hè. Hoặc lấy lá sâm đất nấu canh ăn trong bữa ăn hàng ngày.

16. Trị ghẻ

Lấy rễ và lá cây sâm đất rửa sạch rồi đun lấy nước tắm để chữa các bệnh ngoài da và nhanh liền sẹo.Giảm đau giảm sưng ở khớp

Dùng 700g sâm đất tươi rửa sạch đất và ngâm qua nước muối loãng, để ráo rồi cho vào bình, đổ 5 lít rượu vào để ngâm, đậy nắp kín và để trong 6 tháng. Mỗi lần uống 1 cốc nhỏ, ngày 2 lần, không quá 50ml trong ngày.

Lưu ý khi sử dụng sâm đất để chữa bệnh

Không nên dùng quá nhiều sâm đất bởi có thể gây độc, nếu xuất hiện các triệu chứng như nôn ói hay ra nhiều mồ hôi cần ngưng dùng. Do đó, đối với những bài thuốc trên chỉ mang tính chất tham khảo, trước khi sử dụng nên hỏi ý kiến của thầy thuốc.

Bên cạnh đó, đối tượng trẻ em và phụ nữ mang thai cần tránh dùng dược liệu này để chữa bệnh hay bồi bổ sức khỏe.

Với những bài thuốc về cây sâm đất chi tiết. Bạn thể dễ dàng sử dụng sâm đất để làm thuốc. Tuy nhiên bạn cũng cần phải để ý những điều cần lưu ý về nó nhé. Tốt nhất cần tham khảo ý kiến những người có chuyên môn trước khi áp dụng những bài thuốc có chứa dược liệu này.

Duocphamfansipan.com không đưa ra các lời khuyên, chẩn đoán hay các phương pháp điều trị y khoa.

Bài viết cùng chuyên mục