Sâm Ngọc Linh Và 13 Tác dụng chữa bệnh thần kỳ

Sâm ngọc linh có quá nhiều tác dụng tuyệt vời khiến loại cây này trở nên giá trị và đắt đỏ hơn. Trong bài viết này, Duocphamfansipan.com sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu về đặc điểm, tác dụng và cách sử dụng của sâm ngọc linh.

Sâm ngọc linh là gì

Sâm Ngọc Linh là loại sâm quý hiếm được phát hiện ở núi Ngọc Linh (thuộc tỉnh Quảng Nam và Kon Tum). Đây là loại sâm được nhiều người săn lùng.

  • Tên khoa học: Panax vietnamensis, họ: Cuồng cuồng (Araliaceae)
  • Tên gọi khác: Sâm Việt Nam, sâm trúc (trúc tiết nhân sâm, sâm đốt trúc), sâm Khu Năm (sâm K5), cây thuốc giấu, củ ngải rọm con.
  • Sâm Ngọc Linh được ghi nhận là loại nhân sâm thứ 20 trên thế giới.

Hình ảnh cây Sâm Ngọc Linh

Dưới đây là hình ảnh cây sâm Ngọc Linh:

Hình ảnh cây Sâm Ngọc Linh

Đặc điểm, phân bố

Sâm Ngọc Linh sống ở độ cao ≥ 1200m, mật độ cao nhất là ở độ cao 1700 – 2000m dưới tán rừng già dọc theo suối ẩm trên đất nhiều mùn. Hiện chỉ có ở tỉnh Quảng Nam và Kon Tum. Mọc tập trung ở dưới chân núi Ngọc Linh (ngọn núi cao 2578m) nên được gọi là Sâm Ngọc Linh. Nghiên cứu thực địa mới nhất phát hiện sâm Ngọc Linh còn mọc ở núi Ngọc Lum Heo (Quảng Nam). Ngoài ra, núi Ngọc Am (Quảng Nam), Đăk Glêi (Kon Tum) và núi Langbiangqua (Lâm Đồng) cũng có thể có loài sâm này.

Đặc điểm hình thái

Sâm Ngọc Linh là cây thân thảo sống lâu năm, chiều cao từ 40 – 100cm. Nhìn qua rất dễ bị nhầm lẫn với sâm Triều Tiên nhưng quan sát kĩ sẽ thấy thân rễ có sẹo và từng đốt như đốt trúc. Càng nhiều đốt thì tuổi thọ của sâm càng cao.

Cây sâm Ngọc Linh dạng thân khí sinh thẳng đứng, có màu hơi tím hoặc màu lục. Cây nhỏ, thân có đường kính từ 4 – 8mm và thường lụi tàn hàng năm nhưng đôi khi cũng tồn tại vài thân trong vài năm. Đường kính thân rễ từ 1 – 2 cm, mọc bò ngang trên hoặc dưới mặt đất 1 – 3 cm, có củ và nhiều rễ nhánh. Mỗi thân mang lá là một đốt dài 0,5 – 0,7cm. Sâm Ngọc Linh có một lá duy nhất không rụng từ năm 1 – 3, đến năm thứ 4 sẽ có thêm 2 – 3 lá.

Đỉnh thân có lá kép hình chân vịt mọc vòng 3 – 5 nhánh lá. Cuống lá kép dài 6 – 12mm, có 5 lá chét, lá chét chính giữa lớn hơn có độ dài 12 – 15cm và rộng từ 3 – 4cm. Lá chét có lông hai mặt, có hình bầu dục, mép răng cưa và chóp nhọn.

Sâm Ngọc Linh bắt đầu ra hoa khi được 4 – 5 tuổi. Hoa hình tán đơn mọc ở dưới lá thẳng với thân. Cuống tán hoa dài từ 10 – 20cm là một hoa riêng lẻ hoặc kèm 1 – 4 tán phụ ở dưới tán chính. Mỗi tán hoa có từ 60 – 100 hoa, cuống hoa ngắn (1 – 1,5cm), có 5 lá đài, hoa màu vàng nhạt, 5 cánh và 5 nhị, bầu một ô và 1 vòi nhụy.

Quả sâm Ngọc Linh thường tập trung ở trung tâm tán lá, có độ dài từ 0,8 – 1cm và rộng 0,5 – 0,6cm. Ban đầu quả màu xanh sau 2 tháng chuyển thành xanh thẫm, vàng lục và chín có màu đỏ cam cùng 1 chấm đen không đều ở trên đỉnh. Một quả một hạt nhưng cũng có quả chứa 2 hạt. Mỗi cây có từ 10 – 30 quả.

Đặc điểm hình thái

Đặc điểm sinh thái

Cây sâm Ngọc Linh là cây sống lâu năm, có khi trên 100 năm, sinh trưởng chậm. Loại sâm này mọc tập trung ở dưới tán rừng ẩm, có nhiều mùn, nhiệt độ ban ngày dao động từ 20 – 25 độ C và ban đêm từ 15 – 18 độ C.

Hàng năm vào tháng 1, sâm Ngọc Linh sẽ xuất hiện chồi lá sau thời gian ngủ đông, thân khí sinh lớn dần và phát triển thành sâm trưởng thành có 1 tán hoa. Hoa nở và kết trái từ tháng 4 – 6, từ tháng 7 – 9 quả chín và cuối tháng 10 phần thân khí sinh sẽ lụi tàn dần, rụng lá để lại vết sẹo như đốt trúc ở đầu củ sâm. Lúc này cây bắt đầu ngủ đông đến hết tháng 12. Trong 3 năm đầu sâm Ngọc Linh chỉ rụng một lá tức trên củ sâm có một sẹo. Đây là cách để xác định cây sâm bao nhiêu tuổi. Sâm bắt đầu được khai thác khi được ít nhất 3 năm tuổi nhưng khuyến cáo là trên 5 năm tuổi.

Bộ phận dùng làm thuốc: Thân rễ, củ. Rễ con và lá cũng có thể được sử dụng làm thuốc. Thời điểm thu hoạch sâm tốt nhất là vào mùa đông.

Bạn nên xem thêm:

Dược tính

Có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về dược tính của sâm Ngọc Linh từ năm 1973 đến nay. Theo kết quả của Viện Dược liệu thuộc Bộ Y tế Việt Nam (1974), thân rễ của sâm Ngọc Linh chứa 26 hợp chất saponin đã biết (thấy ở sâm Triều Tiên, sâm Mỹ, sâm Nhật) và 24 hợp chất saponin có cấu trúc mới không có trong những loại sâm khác trên thế giới.

Sâm Ngọc Linh chứa hợp chất saponin triterpen là chủ yếu. Tuy nhiên, loại sâm này cũng là một trong những cây sâm chứa saponin pammaran cao nhất trong khoảng 12 – 15% và lượng saponin nhiều nhất.

Bên cạnh đó, sâm Ngọc Linh còn chứa 16 axit amin (8 axit amin không thay thế được), 14 axit béo và 18 chất khoáng vi lượng, đa lượng khác.

Các kết quả nghiên cứu mới nhất đã phân lập được 52 saponin và nhiều axít amin có trong thân rễ và rễ củ sâm Ngọc Linh. Cọng và lá phân lập được 19 saponin pammaran (có 8 saponin cấu trúc mới). Xác định được 17 axit amin, 20 chất khoáng vi lượng và 0,1% tinh dầu.

Tác dụng của sâm ngọc linh

Sâm ngọc linh có rất nhiều tác dụng tuyệt vời, trong bài viết này Duocphamfansipan.com chia sẻ với bạn đọc 13 tác dụng nổi bật sau đây:

  • Phòng ngừa và điều trị suy nhược cơ thể, tăng thể lực, chống nhược sức
  • Chống suy nhược tinh thần, kích thích hoạt động não bộ
  • Công dụng điều hòa nội tiết tố sinh dục, chống chứng suy nhược sinh dục
  • Chữa viêm họng hạt, đặc biệt hiệu quả với vi khuẩn Streptococi
  • Chữa bệnh thiếu máu, suy tiểu cầu, tăng tạo tiểu cầu, hồng cầu
  • Tăng cường chức năng, giải độc, chống xơ gan, bảo vệ tế bào gan
  • Giảm stress, chống trầm cảm, giảm âu lo và các bệnh lý gây ra bởi stress
  • Dạ đường huyết, hỗ trợ các thuốc dạ đường huyết trong quá trình điều trị đái tháo đường
  • Giảm cholesterol, lipit, tăng HDL chống bệnh xơ vữa động mạch, ổn định đường huyết
  • Chống lão hóa, oxy hóa
  • Điều hòa hoạt động tim mạch, hạ huyết áp và loạn nhịp tim
  • Tăng miễn dịch cơ thể, tăng sức đề kháng
  • Phòng chống các bệnh ung thư, hỗ trợ thuốc chữa bệnh ung thư

Bạn nên xem thêm:

Cách sử dụng sâm ngọc linh

Có 5 cách sử dụng sâm ngọc linh, mời bạn đọc tham khảo:

Cách 1: Ngậm tan trong miệng

  • Đây là cách sử dụng đơn giản và cơ bản nhất.
  • Cách này áp dụng cho những người bệnh lâu ngày, kém ăn, mệt mỏi, các chứng phế hư như: phổi yếu, hô hấp kém, hen suyễn, thở gấp.

Cách 2: Tẩm mật ong

  • Đây là cách làm mang lại hiệu quả cao và cần sử dụng loại mật ong rừng chuyên chất là tốt nhất.
  • Cách làm rất đơn giản chỉ cần rửa sạch sâm cắt lát mỏng, xếp từng lát sâm vào bình sành hoặc thủy tinh, đổ mật ong ngập bình.
  • Đậy nắp ngâm khoảng 1 tháng là có thể sử dụng, mỗi ngày ngậm từ 3-5 lát sâm.

Cách 3: Pha trà uống

  • Sâm mang rửa sạch thái lát thật mỏng, cho vào ấm mỗi lần từ 1-2g, đổ nước sôi vào hãm 5 phút là có thể sử dụng.
  • Hết nước lại thêm nước sôi mới, dùng vài lần cho tới khi nhạt thì lấy bả ra nhai và nuốt dần.

Cách 4: Ngâm rượu

  • Cách này rất phù hợp cho nam giới, nhất là những người uống nhiều bia rượu, có thể giúp bảo vệ gan thận, bồi dưỡng sức khỏe.
  • Ngâm với tỷ lệ 100g sâm với 2-3 lít rượu 50-70 độ.
  • Phải ngâm bằng bình thủy tinh, ngâm 3 tháng trở lên mới được sử dụng.

Mỗi ngày dùng từ 50-100ml.

Cách 5: Nấu cháo

  • Rất phù hợp với người già suy yếu, răng hỏng nhiều, những người mắc các chứng bệnh mãn tính về đường tiêu hóa.
  • Sử dụng 3g sâm ngọc linh thái lát mỏng mang sắc với nước, thêm gạo và nước vào để nấu thành cháo.

Cách 6: Hầm thuốc bắc

  • Sâm hầm thuốc bắc có thể áp dụng cho các đối tượng như người vừa ốm dậy, người sức khỏe kém, người đang điều trị ung thư hoặc đang mắc các bệnh nan y, người mất ngủ hoặc già kém ăn,….
  • Đều đặn mỗi tuần 1-2 lần, lấy 5-6 lát sâm ngọc linh hầm với thuốc bắc để ăn.

Dùng sâm ngọc linh kiêng gì

Để việc dùng sâm ngọc linh được hiệu quả nhất và không gây ra tác dụng phụ với cơ thể, bạn cần chú ý kiêng các vấn đề sau:

  • Về liều lượng dùng nên có hướng dẫn của chuyên gia
  • Không nên dùng chất kích thích
  • Tránh ăn củ cải, hải sản, củ cải khi uống sâm ngọc linh vì sẽ làm giảm và hoặc phản tác dụng
  • Không uống sâm chung với trà, cần cách nhau tối thiểu 2 tiếng
  • Không dùng ấm kim loại nấu sâm vì sẽ làm giảm hiệu quả, nên dùng chất liệu thủy tinh hoặc đất
  • Kết hợp chế độ ăn uống, thể dục thể thao và nghỉ ngơi điều độ
  • Người mất ngủ tránh dùng vào buổi chiều và tối.

Người nào không nên dùng sâm ngọc linh

  • Người đầy và chướng bụng, người dau bụng (tiết lả, thể hàn…)
  • Người mang thai: Sâm ngọc linh làm tăng co bóp thành tử cung và tăng cường nội tiết tốt sinh dục nên có thể gây ảnh hưởng tới thai nhi.
  • Trẻ em khỏe mạnh, không mắc bệnh thuộc hư chứng, phát triển bình thường thì không nên dùng. Trừ trẻ em còi xương, suy dinh dưỡng, cơ thể suy nhược, thiếu máu… thì chỉ dùng bổ sung.

Tác dụng phụ của sâm ngọc linh

Người dân tộc Xê-đăng thường dùng sâm ngọc linh để trị các bệnh miền núi như sốt rét, giải độc, cầm máu, lành vết thương… khẳng định là loại sâm tốt nhất thế giới ngày nay.

Theo nghiên cứu, sâm ngọc linh là thảo dược tương đối lành tính, có thể sử dụng hàng tuần mà không ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.

Hiện tại, chưa có bằng chứng nào về tác dụng phụ của loại sâm này. Vì vậy, mọi người cứ yên tâm sử dụng. Nhưng cũng cần xem phần lưu ý bên trên nhé.

Quan trọng nhất là phải mua đúng sâm thật, chất lượng ở các đơn vị uy tín. Có như vậy, mới đảm bảo được việc sử dụng hiệu quả và không tiền mất tật mang.

Trên đây là một số thông tin về sâm Ngọc Linh như đặc điểm, công dụng, cách dùng sâm ngọc Linh…. mong rằng giúp ích cho bạn đọc trong việc tìm hiểu về loại sâm quý giá này.

Bài viết cùng chuyên mục